De Pulsvisser - Dinsdag

Dinsdag 15 januari, 07:40, ergens op de Noordzee

Vannacht om één uur ben ik nog mee naar buiten gegaan, daarna geslapen tot kwart voor acht. Het is nog donker als ik de stuurhut binnen loop, Kees heeft wacht. We zijn weer een stukje opgeschoven richting het noordwesten, op zoek naar een goede trek. Tot nu toe zijn we nog niet boven de 85 kilo tong uitgekomen.

IMG_20190117_123837 (1).jpg

Met de volgende trek rond tien uur ‘s ochtends ga ik weer mee naar buiten. Peter installeert me aan de lopende band en drukt me een mes in de handen. Het is tijd om me nuttig te maken. Hij laat me rustig zien hoe een schol gestript wordt. Kop in de linkerhand, bruine kant naar boven. Met een mes onder de vin een schuine snee naar rechtsboven, met de vingers van de linkerhand een beetje druk aan de onderkant zodat de ingewanden er uit komen, en die met het mes in één beweging er uit trekken. Dan de tong. Die pak je bij de kop, witte kant naar boven, kop naar je toe. Mes in de kieuw en omhoog snijden, en met het mes de ingewanden eruit halen. Bij Peter, Henk, Kees, Chris en Richard vindt dit plaats in een voortdurende reeks van twee bewegingen: de linkerhand pakt de vis, de rechterhand snijdt en verwijdert de ingewanden. Ik, aanzienlijk trager, pak de vis, laat ‘m vallen, pak de vis nog eens, dan eindelijk bij de kop. Ik snijd, duw, en verwijder de ingewanden met nog eens een handeling of drie. De tong blijkt daarbij ook nog een stuk sterker dan de schol. Iedere tong die ik pak krult zich met verrassende kracht om mijn hand, in verwoede pogingen zich te ontworstelen aan mijn handen. Met iedere herhaling komt iets meer oefening, maar ik ben blij als de laatste vis op de lopende band voorbij rolt. Gelukkig heb ik geduldige leermeesters, die het niet al te erg lijken te vinden dat het proces weer een beetje vertraagd is.

Terug in de kantine, aan de koffie, kijken we het nieuws via satelliet. Een Canadees die in 2014 is opgepakt voor drugssmokkel, wordt nu ter dood veroordeeld, naar verluid omdat een topvrouw van Huawei in Canada is opgepakt. Het volgende item gaat over Theresa May in een laatste tevergeefse poging om een ‘No-Deal-Brexit’ te voorkomen. Dan een Amerikaanse ambtenaar die door de government shutdown geen salaris ontvangt, en binnenkort haar insuline niet meer kan kopen zonder financiële hulp van haar zoon. Heel even lijken we allemaal niets meer dan pionnen in grotere politieke spellen.

We lunchen met friet vandaag. Normaal is de friet altijd op donderdag, maar aangezien de golven de komende dagen naar verwachting wat hoger zullen zijn is vandaag de minste kans dat gloeiend heet frituurvet over de frituurpan heen klotst. Strategische friteuse-keuze dus.

13:10 Ik sta met Chris in de keuken. Chris heeft een zoon van zestien jaar oud, vrijdag gaan ze hem aanmelden bij de open dag van de zeevaartschool in Stellendam. Is hij als vader niet bezorgd voor zijn toekomst in de visserij? ‘Er zijn inderdaad veel vissers die niet willen dat hun zoon de visserij in gaat. Maar ja. Hij wilt dat, ik begrijp dat wel. Ik ben zelf een tijdje elders werkzaam geweest. Eerst in de haven van Rotterdam, later een paar maanden als mosselvisser. In de haven werken was wel een meer constante bron van inkomen, maar ik voelde me een soort verrader, alsof ik de visserij de rug had toegekeerd. Ik ben weer eens gaan kijken op dit schip toen ze ongeveer drie jaar het pulstuig hadden. Ik keek m’n ogen uit! Dus ik stuurde iedere maand wel een berichtje naar de vader van Hans, of ze nog plek hadden. Toen het eindelijk zover was had ik het al bijna opgegeven.”

16:30 Ik zit met Peter in de stuurhut te praten. Zag hij het altijd al zitten om de visserij in te gaan? ‘Ik heb wel echt getwijfeld toen ik van de Havo kwam. Maar die zee, die trekt. Vroeger al. Iedere zomervakantie zat ik vijf van de zes weken op zee. Nu hebben we een paar goede jaren gehad, maar tien jaar geleden hadden we het moeilijk. Normaal verdelen we de besomming na aftrek van kosten, 60% gaat naar de eigenaren en 40% naar de maatschap waar de rest van de bemanning als zzp-ers in zitten. In die tijd hadden we maanden achter elkaar dat m’n vader de bemanning een garantieloon moest geven, en er zelf op inteerde. Er werd niets verdiend. Ik ben toen een hbo opleiding tot Marineofficier gaan doen, voor de zekerheid, zodat ik op alle schepen kon varen. Ik heb ook een tijd op een Nederlandse haringtrawler gevaren. Die wilden me ook graag houden. Maar op dat moment werd vanuit de familie ook gevraagd welke toekomst ik voor me zag. Toen heb ik uiteindelijk voor de tongvisserij gekozen. Dat is ook wel beter, dan ben je tenminste ieder weekend thuis. Met die trawlers ben je zes weken op, zes weken af. Zes weken weg is wel lang hoor. Maar zes weken thuis ook, haha.’

19:10 Met Hans in de stuurhut, ik hoor hem uit over quota, probeer de cijfers in mijn hoofd op een rijtje te zetten. Het is een ingewikkeld verhaal voor de leek. Bijna ieder jaar investeren Hans en Peter in aanvullend quotum, vooral van tong. Dat is risicovol, omdat jaarlijks bepaald kan worden vanuit de Europese Unie dat het quotum voor een soort verlaagd wordt. Bijvoorbeeld: Hans heeft november 2017 een quotum van 110.000 kg tong. In de Europese Raad wordt op basis van de vangstadviezen bepaald dat het quotum voor alle Europese vissers met 20% verlaagd wordt, waardoor Hans een quotum over houd van 88.000 kg. Als hij gemiddeld aanlandt voor €15,-/kg loopt hij dus 22.000*15=€330.000 mis. Hans koopt ieder jaar toch bij om zijn relatieve aandeel hoog te houden. In 2018 kocht hij quotum bij tot 110.000kg, huurde nog eens 40.000kg. Momenteel ligt de koopprijs op van tongquotum op 12,-/kg en de huurprijs op €0,50.

Gevraagd of hij iets zou willen veranderen aan het huidige systeem zegt hij: ‘Ja dat is moeilijk.. Eigenlijk zou je iets willen doen aan dat ‘stil quotum’, dat is wanneer mensen die niet of niet meer vissen wel quotum hebben, en daar geld aan verdienen door het te verhuren. Misschien is het beter dat dat quotum op de markt komt. Maar dan heb je dikke kans dat de grote rederijen het opkopen, daar heb je ook niets aan. En misschien zou je liever naar dagregeling gaan, dus geen beperking in de hoeveelheid vis die je mag aanlanden, maar hoeveel dagen je op bepaalde gebieden mag vissen. Maar dat is wel extra nadelig voor iedereen die tot nu toe in quotum heeft geïnvesteerd..” Echt simpele oplossingen lijken hier niet voorhanden.

IMG_20190117_102933.jpg

Na een dag cinnarizine pillen tegen reisziekte slikken lijk ik het ritme een beetje in de benen te krijgen. Ik loop niet meer door de gangen zonder links en rechts tegen de muur aan te knallen en echt misselijk ben ik nog niet geweest. Een meevaller.

Maarten Kuiper